CCJ v Government of State of Sarawak & Anor [2019] 3 MLJ

Mahkamah Persekutuan (Putrajaya)

Tindakan saman fitnah oleh kerajaan di bawah Seksyen 3 Akta Prosiding Kerajaan 1956 (APK).

1. Ahli politik pembangkang, CCJ (Defendan/Perayu) yang merupakan Naib Pengerusi DAP, Ahli Parlimen Bandar Kuching dan ADUN Kota Sentosa telah disaman oleh Kerajaan Negeri Sarawak (Plaintif Pertama/Responden) dan pihak berkuasa kewangan Negeri Sarawak (Plaintif Kedua/Responden) atas dakwaan memfitnah.
2. Tindakan ini berpunca daripada kenyataan Defendan yang diterbitkan pada awal tahun 2013 di akhbar Sin Chew Daily (3 Januari 2013), risalah parti DAP serta portal berita Malaysiakini (18 Februari 2013).
3. Kenyataan tersebut mendakwa berlaku salah urus dana kewangan negeri, khusunya mengenai peruntukan “misteri” sejak tahun 2006 yang membentuk 50% daripada Kumpulan Wang Pembangunan.
4. Defendan mendakwa dana bernilai hampir RM11 bilion telah hilang ke dalam suatu lubang hitam “black hole” untuk membiayai perniagaan keluarga Ketua Menteri Sarawak dan agensi kroni.
5. Malah, risalah DAP turut memaparkan grafik visual berjumlah “RM11,000,000,000.00” yang disedut masuk ke dalam pusaran lubang hitam.
6. Plaintif memfailkan tuntutan saman fitnah (libel) untuk menuntut ganti rugi.
7. Defendan mengemukakan pembelaan seperti justifikasi, ulasan adil, perlindungan bersyarat serta memohon di bawah Aturan 14A Kaedah-Kaedah Mahkamah 2012 (“KKM 2012”) bagi menentukan empat soalan undang-undang sebelum perbicaraan penuh dijalankan.
8. Hujah utama Defendan ialah pihak kerajaan tidak mempunyai hak di bawah undang-undang (no locus standi) untuk menyaman kerana fitnah berdasarkan prinsip kes Inggeris, Derbyshire County Council v Times Newspapers Ltd & Ors [1993] AC 534 serta jaminan kebebasan bersuara di bawah Perkara 10 Perlembagaan Persekutuan.
9. Hakim Mahkamah Tinggi Kuching memutuskan tiga daripada soalan undang-undang memihak kepada Plaintif.
10. Walau bagaimanapun, berhubung persoalan sama ada kerajaan mempunyai hak untuk menyaman fitnah, Hakim memutuskan untuk memihak kepada Defendan berdasarkan prinsip Derbyshire dan menolak tuntutan saman kerajaan tanpa perlu meneruskan perbicaraan penuh.
11. Pihak kerajaan (Plaintif) membuat rayuan dan majoriti Mahkamah Rayuan membatalkan keputusan Mahkamah Tiggi tersebut. Mahkamah Rayuan memutuskan bahawa di bawah seksyen 3 Akta Prosiding Kerajaan 1956 (“APK 1956”), kerajaan mempunyai hak statutori yang jelas untuk menyaman fitnah sama seperti individu biasa.
12. Mahkamah Rayuan seterusnya mengambil langkah terus memasukkan penghakiman terhadap Defendan serta memerintahkan Ganti rugi dinilai tanpa mengadakan perbicaraan penuh keatas fakta kes.

1. Sama ada APK 1956, khususnya seksyen 3, menghalang atau mengecualikan pemakaian prinsip Derbyshire County Council v Times Newspapers Ltd & Ors [1993] AC 534 terhadap Kerajaan Negeri Sarawak.
2. Sama ada seksyen 3(1)(c) Akta Undang-Undang Sivil 1956 (“AUUS 1956”) menghalang prinsip Derbyshire daripada diterima pakai terhadap Kerajaan Negeri Sarawak.
3. Sama ada pihak yang memohon di bawah aturan 14A KKM 2012 bagi menentukan hanya sebahagian isu yang diplid dianggap telah menggugurkan isu, kausa tindakan atau pembelaan lain yang tidak dimasukkan dalam permohonan tersebut.

(1) Sama ada APK 1956, khususnya seksyen 3, menghalang atau mengecualikan pemakaian prinsip Derbyshire County Council v Times Newspapers Ltd & Ors [1993] AC 534 terhadap Kerajaan Negeri Sarawak.

(a) Mahkamah Persekutuan memutuskan bahawa seksyen 3 APK 1956 memberikan hak kepada kerajaan termasuk Kerajaan Negeri Sarawak untuk memulakan tindakan sivil termasuk tindakan bagi kes fitnah.

(b) Mahkamah menegaskan bahawa apabila terdapat undang-undang bertulis yang secara khusus mengawal sesuatu perkara di Malaysia, mahkamah hendaklah merujuk kepada undang-undang tersebut terlebih dahulu dan tidak perlu bergantung kepada prinsip common law England.

(c) Dalam perkara ini, APK 1956 merupakan undang-undang khusus yang mengawal prosiding oleh dan terhadap Kerajaan Persekutuan serta Kerajaan Negeri, termasuk Kerajaan Negeri Sarawak.

(d) Oleh itu, Mahkamah memutuskan bahawa prinsip Derbyshire County Council v Time Newspaper Ltd & Ors [1993] AC 534 yang menghalang badan kerajaan daripada menyaman bagi fitnah tidak terpakai dalam keadaan di Malaysia yang telah mempunyai peruntukan statutori berkenaan.

(e) Mahkamah turut menolak hujah bahawa kerajaan tidak mempunyai reputasi yang boleh dilindungi melalui undang-undang fitnah. Menurut Mahkamah, reputasi kerajaan boleh terjejas akibat penerbitan kata-kata berunsur fitnah, walaupun kerajaan tidak mempunyai perasaan atau emosi seperti individu.

(2)  Sama ada seksyen 3(1)(c) AUUS 1956 menghalang prinsip Derbyshire daripada diterima pakai terhadap Kerajaan Negeri Sarawak.

(a) Mahkamah Persekutuan menjelaskan bahawa prinsip Derbyshire merupakan prinsip yang berasal daripada common law England. Oleh itu, persoalan mengenai pemakaiannya di Malaysia perlu dilihat berdasarkan seksyen 3 AUUS 1956.

(b) Seksyen 3(1)(c) memperuntukkan pemakaian common law England di Sarawak, tertakluk kepada keadaan tempatan serta kelayakan yang diperlukan berdasarkan local circumstances.

(c) Walau bagaimanapun, Mahkamah menegaskan bahawa pemakaian common law England adalah tertakluk kepada kewujudan undang-undang bertulis di Malaysia. Sekiranya telah terdapat undang-undang bertulis yang mengawal perkara tersebut, prinsip common law tidak boleh mengatasi peruntukan statutori tersebut.

(d) Dalam kes ini, hak Kerajaan Negeri Sarawak untuk menyaman telah diberikan secara statutori melalui seksyen 3 APK 1956. Oleh itu, prinsip Derbyshire tidak boleh digunakan untuk menafikan hak yang telah diberikan oleh statut tersebut.

(e) Justeru, Mahkamah Persekutuan mengekalkan keputusan bahawa Kerajaan Negeri Sarawak mempunyai hak untuk memulakan dan meneruskan tindakan fitnah terhadap Defendan.

(3)  Sama ada pihak yang memohon di bawah aturan 14A KKM 2012 bagi menentukan hanya sebahagian isu yang diplid dianggap telah menggugurkan isu, kausa tindakan atau pembelaan lain yang tidak dimasukkan dalam permohonan tersebut.

(a) Mahkamah Persekutuan menjelaskan bahawa aturan 14A membenarkan Mahkamah menentukan mana-mana persoalan undang-undang atau tafsiran dokumen pada mana-mana peringkat prosiding sekiranya persoalan tersebut sesuai ditentukan tanpa perbicaraan penuh dan penentuannya akan menentukan keseluruhan kausa atau sesuatu tuntutan atau isu.

(b) Namun, Mahkamah Persekutuan membezakan antara menentukan sesuatu persoalan undang-undang dengan memutuskan keseluruhan tuntutan. Penentuan sesuatu isu di bawah aturan 14A tidak semestinya bermaksud bahawa semua isu fakta dan pembelaan lain telah selesai.

(c) Dalam kes ini, Mahkamah Persekutuan mendapati bahawa persoalan sama ada kata-kata yang dipertikaikan itu benar-benar bersifat fitnah tidak pernah ditentukan oleh Hakim Mahkamah Tinggi kerana persoalan tersebut tidak termasuk dalam permohonan aturan 14A. Begitu juga, pembelaan lain yang dikemukakan oleh Defendan tidak pernah dibicarakan.

(d) Oleh itu, Mahkamah Persekutuan memutuskan bahawa Mahkamah Rayuan telah terkhilaf apabila memutuskan bahawa selepas kesemua persoalan di bawah aturan 14A dijawab memihak kepada Plaintif, tuntutan Plaintif telah terbukti sepenuhnya tanpa memerlukan keterangan lanjut daripada Defendan.

(e) Mahkamah Persekutuan seterusnya mengetepikan perintah penghakiman dan taksiran ganti rugi yang dibuat oleh Mahkamah Rayuan serta memerintahkan supaya kes tersebut dikembalikan ke Mahkamah Tinggi untuk perbicaraan penuh termasuk menentukan sama ada kata-kata tersebut benar-benar memfitnah, pembelaan yang dikemukakan oleh Defendan dan jika perlu, taksiran ganti rugi.

(f) Walau bagaimanapun, Mahkamah Persekutuan tidak perlu menjawab secara substantif persoalan sama ada permohonan di bawah aturan 14A menyebabkan pihak tersebut dianggap telah menggugurkan isu atau pembelaan lain, kerana isu-isu yang telah diputuskan oleh Mahkamah sudah mencukupi untuk melupuskan rayuan terebut. Mahkamah secara jelas menyatakan bahawa “We find no necessity to answer question 3.”

1. Mahkamah Persekutuan membenarkan sebahagian rayuan perayu dan mengetepikan perintah hukuman terus serta perintah taksiran ganti rugi yang dibuat oleh majoriti Mahkamah Rayuan.
2. Mahkamah Persekutuan memutuskan bahawa hak statutori kerajaan untuk menyaman fitnah di bawah seksyen 3 APK 1956 adalah jelas dan pemakaian prinsip undang-undang umum Inggeris Derbyshire bukanlah faktor yang boleh menghalang atau menafikan hak tersebut di Malaysia.
3. Mahkamah Persekutuan mengambil kira bahawa perayu tidak boleh dianggap telah menggugurkan atau mengetepikan pembelaan-pembelaan lain yang telah diplidkannya semata-mata kerana hanya memohon penentuan soalan undang-undang di bawah Aturan 14A KKM 2012.
4. Mahkamah Persekutuan mengarahkan kes ini dihantar semula ke Mahkamah Tinggi Kuching untuk perbicaraan penuh bagi menentukan sama ada perkataan tersebut sebenarnya memfitnah serta menilai pembelaan perayu, berkuatkuasa dengan tiada sebarang perintah mengenai kos.

1. Kerajaan Negeri Sarawak mempunyai hak untuk memulakan dan mengekalkan tindakan fitnah terhadap individu. Hak tersebut diberikan melalui seksyen 3 APK 1956 dan tidak dihalang oleh prinsip Derbyshire.
2. Peruntukan undang-undang bertulis di Malaysia mempunyai keutamaan berbanding prinsip common law England. Dalam keadaan terdapat undang-undang bertulis yang mengawal sesuatu perkara, prinsip common law tidak boleh digunakan untuk menafikan hak yang telah diberikan secara statutori.